Schizofrenia Paranoidalna – co to jest, jakie są przyczyny i objawy?

Lucyna Muraszkiewicz

Co to jest schizofrenia paranoidalna?

Schizofrenia paranoidalna jest jedną z najczęściej występujących postaci schizofrenii (w Polsce około 60% ogółu rozpoznań schizofrenii). Wyróżniane postacie schizofrenii w Klasyfikacjach Zaburzeń Psychicznych i Zaburzeń Zachowania różnią się między sobą dominacją występujących w obrazie klinicznym określonych grup objawów.  Aby zdiagnozować schizofrenię paranoidalną muszą być spełnione podstawowe kryteria rozpoznania schizofrenii. W obrazie klinicznym schizofrenii paranoidalnej dominują charakterystyczne dla tej postaci urojenia paranoidalne, którym zwykle towarzyszą omamy słuchowe, oraz zaburzenia spostrzegania. W schizofrenii paranoidalnej mogą występować urojenia każdego rodzaju, jednak najbardziej charakterystyczne są urojenia prześladowcze, oddziaływania, wpływu i owładnięcia. Występuje podejrzliwość, nieufność, lękliwość, drażliwość i nagłe wybuchy gniewu. Mogą występować objawy negatywne, spłycenie afektu, zaburzenia myślenia, lecz nie są dominującym objawem.

Objawy schizofrenii paranoidalnej

Do najczęstszych objawów schizofrenii paranoidalnej należą:

  • Urojenia prześladowcze, różnego rodzaju przekonania prześladowcze
  • Urojenia oddziaływania, wpływu, owładnięcia
  • Urojenia odsłonięcia
  • Urojenia nasyłania
  • Urojenia odnoszące (ksobne)
  • Urojenia pochodzenia
  • Urojenia posłannictwa
  • Urojenia zdrady ( niewierności małżeńskiej)
  • Zaburzenia spostrzegania: poczucia ciała, przestrzennych i czasowych cech poczucia otoczenia
  • Omamy słuchowe, głosy komentujące, grożące pacjentowi, nakazujące
  • Omamy węchowe
  • Omamy smakowe
  • Omamy czuciowe, doznań cielesnych
  • Zubożenie myślenia, motywacji, uczuciowości (spłycenie emocjonalne)
  • Zaburzenia formalne myślenia, rozkojarzenie, cechy paralogii, nieskładności, niekomunikatywności myślenia i wypowiedzi
  • Wahania nastroju (stany lękowe, dysforyczne, depresyjne, maniakalne)
  • Przejawy dezintegracji osobowości (autyzm, niedostosowania i ambiwalencja w zakresie wypowiedzi, emocji, aktywności).

 

Agresja w schizofrenii paranoidalnej

Przejawem zaburzeń psychicznych mogą byś zachowania agresywne, nawet zagrażające zdrowiu i życiu. W fazie ostrej choroby zazwyczaj pacjent traci krytycyzm do przeżywanych objawów psychotycznych i pod wpływem treści urojeniowych lub sugestywnych imperatywnych głosów przejawia zachowania autoagresywne bądź zagrażające innym. Urojeniowe przekonania o zagrożeniu nasilają lęk, którego poziom wytrzymałości przekracza krytyczną granicę i zachowania wymykają się spod kontroli. W zaostrzonej fazie choroby to również nasilone głosy (omamy słuchowe) mogą nakazywać określone zachowania.

Podobnie może się dziać w przypadku nasilonych urojeń np. prześladowczych. Pacjent pod wpływem urojeniowych przekonań – np. przekonany o zagrażającym mu niebezpieczeństwie ze strony innych, może w „ swojej obronie” zachowywać się agresywnie wobec otoczenia.

Schizofrenia paranoidalna bywa częstym bohaterem przestrzeni medialnej w kontekście zagrażających zachowań agresywnych i przestępczości, choć zachowania agresywne osób chorych na schizofrenię są marginalne i wcale nie są częstsze niż w populacji ogólnej. Bezwzględne wskaźniki przestępczości w grupie osób chorych psychicznie pozostają na bardzo niskim poziomie. Znacznie większe ryzyko takich zachowań występuje wśród osób nadużywających alkohol i substancje psychoaktywne.

Przyczyny schizofrenii paranoidalnej

Schizofrenia jest złożonym zaburzeniem wymagającym interpretacji z perspektywy biologicznej, psychologicznej i społecznej. Odpowiadając na pytanie, jakie są przyczyny schizofrenii, w tym – schizofrenii paranoidalnej, należy zwrócić uwagą na trzy aspekty:

  • Jakie jest podłoże genetyczne choroby, jakie geny biorą udział w powstaniu schizofrenii?
  • Jakie czynniki środowiskowe biorą udział w powstaniu choroby?
  • Jakie zachodzą interakcje między czynnikami genetycznymi i środowiskowymi?

 

Biologiczne uwarunkowania schizofrenii

Czy schizofrenia paranoidalna jest dziedziczna? Choć schizofrenia ma rodzinne uwarunkowania, to nie oznacza, że każda osoba z rozpoznaniem schizofrenii ma chorego krewnego. Ocenia się, że w przypadku 80 % pacjentów, zaburzenie to nie występuje w rodzinie. Nawet identyczne wyposażenie genetyczne bliźniąt monozygotycznych nie determinuje zachorowania. Uważa się, że nie dziedziczy się choroby, a jedynie biologiczną predyspozycję do zachorowania, która może, ale nie musi zostać aktywizowana. Jeśli pacjent żyje w sprzyjających warunkach życiowych „specyficznej niszy ekologicznej”, którą cechuje niski poziom stresogennych sytuacji życiowych, posiada umiejętności społeczne pomocne w radzeniu sobie ze stresem, oraz oparcie społeczne, to nie musi dojść do zachorowania.  Ocenia się, że około 20-30% podatności na zachorowanie można przypisać czynnikom niegenetycznym, związanym z doświadczeniami życiowymi pacjentów, jakością życia, które mogą modyfikować ryzyko zachorowania, mogą wzmacniać podatność na zachorowanie.

Koncepcja neurorozwojowa

Dominującym poglądem w patogenezie schizofrenii jest założenie, że chorobę cechują dyskretne zaburzenia rozwoju mózgu. Neurorozwojowa koncepcja schizofrenii zakłada, że do rozwoju zaburzenia dochodzi w wyniku interakcji pomiędzy czynnikami genetycznymi i czynnikami uszkadzającymi O.U.N we wczesnych okresach życia. To z kolei powoduje, że mózg jest szczególnie podatny na działanie czynników stresogennych biologicznych i psychospołecznych, które uruchamiają predyspozycję do zachorowania w okresie młodzieńczym lub wczesnej dorosłości. W zachorowaniu istotną rolę przypisuje się w mechanizmie biologicznym czynnikom stresogennym, zaburzeniom osi stresowej i związanej z tym dysregulacji układu dopaminergicznego.

Wiele czynników ryzyka na zachorowanie prawdopodobnie jest związanych z okresem prenatalnym, okresem porodu, lub tuż po nim. Działając pojedynczo, bądź nakładając się na predyspozycję genetyczną mogą ujawniać się, jako procesy neurorozwojowe prowadzące do zachorowania. Do najważniejszych powikłań okresu ciąży, które wiążą się z zachorowaniem na schizofrenię należą: wirus grypy w okresie ciąży, niedostatek składników odżywczych, konflikt serologiczny, stres w życiu płodowym. Osoby, które przeszły w okresie dzieciństwa wirusowe zapalenie O.U.N. (ośrodkowego układu nerwowego), 5-krotnie częściej chorowały na schizofrenię.

Czynniki egzogenne

W ostatnich latach, badania zwracają uwagę, że najczęstszym czynnikiem stresogennym o charakterze biologicznym, związanym bezpośrednio z wyzwoleniem pierwszego epizodu choroby jest nadużywanie substancji psychoaktywnych. Istnieje zwiększone ryzyko zachorowania wśród osób zażywających środki psychoaktywne: konopie indyjskie (kanabinole), amfetamina, kokaina, substancje o działaniu halucynogennym.

Koncepcje neuroprzekażnictwa

Najważniejszą i najbardziej udokumentowaną naukowo koncepcją biologicznych uwarunkowań schizofenii jest teoria dopaminergiczna, które zakłada, ze w chorobie mamy do czynienia z nadczynnością dopaminergiczną, której klinicznym przejawem są objawy psychotyczne. Działanie leków neuroleptycznych na objawy psychotyczne wiąże się z ich działaniem osłabiającym aktywność dopaminergiczną poprzez blokowanie receptorów. Warto zwrócić uwagę, że nadużywanie środków psychoaktywnych, takich jak amfetamina, pobudzającym przekażnictwo dopaminergiczne może prowadzić do wystąpienia objawów psychotycznych lub zaostrzać je. Nadczynność układu dopaminergicznego jest odpowiedzialna za objawy pozytywne w schizofrenii, natomiast niedoczynność za objawy negatywne.

Serotoninowa koncepcja schizofrenii zakłada, że istnieje ścisły związek pomiędzy przekażnictwem serotoninergicznym, odpowiedzialnym za objawy negatywne, depresyjne i zaburzenia procesów poznawczych, a układem dopaminergicznym.

Glutaminergiczna koncepcja schizofrenii zwraca uwage, że osłabiona aktywność układu glutaminergicznego może mieć znaczenia w patogenezie schizofrenii.

Koncepcje te stanowią podstawę leczenia farmakologicznego. Obecnie głównymi lekami stosowanymi w leczeniu schizofrenii są neuroleptyki typowe i atypowe, których wspólną cechą jest oddziaływanie na układ dopaminergiczny i serotoninergiczny w strukturze mózgu.

Uwarunkowania biologiczno-psychospołeczne schizofrenii

Modele o największym obecnie znaczeniu klinicznym rezygnują ze spostrzegania zaburzeń schizofrenicznych jako uwarunkowanych wyłącznie biologicznie, bądź wyłącznie psychogennie i określane są mianem  biologiczno-psychospołecznych. Znaczący jest tu Jospeha Zubina model podatności na zranieniestres (ang. vulnerability-stress model). Schizofrenia jest tu uważana za chorobę, w której centralnym zaburzeniem jest po części wrodzona, a po części nabyta podatność na zranienie. Zachorowanie istnieje, jako potencjalne ryzyko uaktywnienia się biologicznej predyspozycji do zachorowania, które ujawnia się wówczas jeżeli stres i obciążenia działają na pacjenta w wystarczającej sile. Podatność na zranienie to według Zubina obniżony próg reagowania na społeczne bodźce, innymi słowy – wysoki poziom wrażliwości. Przez to obniżenie progu reagowania na bodźce, nawet bodźce o niskim poziomie stymulacji, stają się stresorami i mogą prowadzić do zachorowania. W świetle najnowszych badań podkreśla się, że cechą zaburzeń z kręgu schizofrenii jest genetyczne uwrażliwienie na stres, że schizofrenia jest chorobą społecznego funkcjonowania mózgu.

Zgodnie z modelem od leczenia oczekuje się nie tylko redukcji objawów, ale i terapeutycznej interwencji w biologiczne uwarunkowania wrażliwości, na przykład przez treningi umiejętności społecznych, wzmacnianie sposobu radzenia sobie ze stresem. Model podatności na zranienie zwraca uwagę, że możliwości społecznego uczenia się, a także kształtowanie podtrzymującego środowiska rodzinnego i społecznego sprawiają, że chory na schizofrenię nie jest zupełnie bezbronny w walce z tą chorobą. Jeśli konstelacja takich czynników jak: systematyczne leczenie farmakologiczne, odpowiednie mechanizmy radzenia sobie w sytuacjach trudnych, klimat rodzinny, czy oparcie społeczne układa się korzystnie dla pacjenta, to może go ona chronić przed nawrotami epizodu choroby, nawet jeśli znajdzie się w sytuacji stresowej. Tak więc praktyczną implikacją tego podejścia jest uwzględnienie rodziny pacjenta w procesie leczenia jako istotnego czynnika modyfikującego przebieg choroby. Rodzina bowiem może pełnić funkcję korzystną, podtrzymującą pacjenta, bądź niekorzystną – obciążającą i prowokującą ryzyko nawrotów choroby.

Drugą istotną koncepcją przydatną w zrozumieniu zagadnienia przebiegu schizofrenii jest Teoria Ujawnianych Uczuć (ang. Expressed Emotion Theory). Koncepcja Ujawnianych Uczuć zwraca uwagę na klimat rodzinny, który odzwierciedla emocjonalną postawę rodziny wobec pacjenta i manifestuje się przez negatywne lub pozytywne uczucia wyrażone wprost lub w zachowaniach. Badania pokazały, że niezależnie od tego czy są to emocje pozytywne czy negatywne sama nadmierna ich intensywność jest zbyt obciążająca dla pacjenta. Wskaźnik Ujawnianych Uczuć (UU) jest uważany za wysoki lub niski zależnie od ilości uwag krytycznych, poziomu nadmiernego uwikłania emocjonalnego, stopnia wrogości i odrzucenia. W wyniku wielu badań dosyć dobrze uzasadniono tezę, że pogorszenie stanu psychicznego pacjenta i konieczność rehospitalizacji znacznie częściej ma miejsce wśród rodzin ujawniających wysoki poziom UU (pogorszenie stanu – 76 % w stosunku do 28 % w grupie o niskim poziomie UU; rehospitalizacje: 56 %, 58 % wobec 21 %, 16 % w grupie o niskim UU). Inne badania pokazały, że krewny o wysokim wskaźniku UU wpływa na pacjenta w taki sam sposób, jak stresujące wydarzenia życiowe i powoduje u niego wysoki poziom wzbudzenia neurofizjologicznego (pomiar ciśnienia tętniczego krwi, przewodnictwa skórnego). Tak więc rodzina o wysokim wskaźniku UU stwarza atmosferę permanentnego stresu dla pacjenta, jest ciągłym stresogennym wydarzeniem życiowym i zgodnie z założeniami modelu podatności na zranienie-stres może prowokować nawroty choroby.

Implikacją powyższych, wzajemnie dopełniających się, koncepcji jest przekonanie, że rodzina pacjenta jest znaczącym czynnikiem środowiskowym warunkującym przebieg chorowania i może mieć wpływ na efektywność leczenia schizofrenii. W latach osiemdziesiątych Teoria Ujawnianych Uczuć stała się podstawą modelu terapeutycznego – psychoedukacji rodzin, metody terapeutycznej wspierającej rodzinę w redukowaniu ryzyka nawrotu choroby. Raporty z badań oceniające wyniki leczenia pacjentów, których rodziny włączono w programy psychoedukcyjne podają, że ryzyko nawrotów choroby znacząco się zmniejsza.

Leczenie schizofrenii paranoidalnej

Współczesne, wielowymiarowe rozumienie schizofrenii uwzględniające biologiczne modele patogenezy oraz znaczenie czynników psychologicznych, które mają wpływ na uaktywnienie się biologicznej predyspozycji do zachorowania, przebieg choroby i procesy zdrowienia wymusza kompleksowy charakter leczenia schizofrenii. Leczenie farmakologiczne powinno być komplementarne, a nie konkurencyjne wobec szeroko rozumianych oddziaływań psychoterapeutycznych.

Leczenie psychoterapeutyczne i psychospołeczne

Obecnie modele leczenia schizofrenii o największym znaczeniu w świecie zakładają obligatoryjnie konieczność leczenia farmakologicznego oraz oddziaływań psychologicznych i psychoterapeutycznych dotyczących:

  • Psychoedukacji, nabycie umiejętności kontrolowania choroby.
  • Przeciwdziałanie tendencjom, jakie niesie za sobą specyfika choroby – obniżeniu poziomu sprawności funkcji poznawczych, procesów pamięci, uwagi, upośledzenia umiejętności społecznych, inicjatywy, i pełnienia ról społecznych, nadwrażliwości w relacjach społecznych i wycofywania się z nich, izolacji.
  • Wzmacnianie oparcia społecznego pacjenta – sesje rodzinne.
  • Wzmacnianie pełnienia ról społecznych i przeciwdziałanie marginalizacji społecznej – wspomagana aktywizacja zawodowa, edukacyjna.

Skuteczności w leczeniu schizofrenii nie można oczekiwać wyłącznie po jednoetapowym leczeniu, jakim jest hospitalizacja, czy zastosowaniu wyłącznie farmakoterapii. Im bardziej całościowy, standardowy system opieki nad pacjentem i jego rodziną, im więcej ciągłości tej opieki i zróżnicowania oddziaływań dostosowanych do indywidualnych potrzeb pacjenta, tym lepsza poprawa objawowa i satysfakcjonujący poziom funkcjonowania pacjenta, a tym samym mniejsze ryzyko nawrotów choroby i koniecznych hospitalizacji. Ostatecznym celem leczenia powinno być obniżenie ryzyka nawrotów choroby i rehospitalizacji w przyszłości, zapobieganie prawdopodobieństwu, że pacjent wypadnie z życia, nie ukończy nauki, nie podejmie pracy i nie usamodzielni się.

Leczenie farmakologiczne

Celem leczenia farmakologicznego powinno być oddziaływanie na wymiar pozytywny i negatywny schizofrenii, leczenie nie tylko obecnych objawów, ale również obniżanie ryzyka nawrotów choroby. Objawy wytwórcze są wyciszane lekami przeciwpsychotycznymi, pierwszej i drugiej generacji. Leki są dostępne w postaci tabletek, kapsułek, tabletek rozpuszczalnych w ustach, szybko działających iniekcjach domięśniowych oraz formach depot. Mechanizm działania leków przeciwpsychotycznych pierwszej generacji LPIG jest związany z blokowaniem receptorów dopaminowych i odpowiada za działanie przeciwpsychotyczne, redukuje omamy i urojenia. Leki przeciwpsychotyczne drugiej generacji LPIIG są coraz częściej stosowane, ich działanie przeciwdopaminowe jest słabsze, podstawowym mechanizmem ich działania jest blokowanie przekażnictwa serotoninowego. Leki atypowe LPIIG z reguły są lepiej tolerowane i mają lepszy wpływ na długoterminową współpracę z pacjentem.

Ocenia się, że w każdej dziedzinie medycyny 50% pacjentów nie przyjmuje leków zgodnie z zaleceniami lekarskimi. W przypadku pacjentów z rozpoznaniem schizofrenii rozpowszechnienie tego zjawiska waha się w granicach 20-90%. Po roku od wypisania ze szpitala 50% przerywa leczenie, oraz 75% po dwóch latach od hospitalizacji. Przerwanie leczenia zwiększa 3,5-krotnie prawdopodobieństwo zaostrzenia się objawów, dochodzi do kolejnych nawrotów choroby, koniecznych hospitalizacji, pogarszają się rokowania i zwiększa się prawdopodobieństwo marginalizacji społecznej. W przypadku schizofrenii wieloletnie, podtrzymujące leczenie farmakologiczne jest obligatoryjne, jako wzmacniające remisję. Jest prewencją nawrotów choroby w przyszłości.

Jak wyleczyć schizofrenię? W przypadku wielu zaburzeń psychicznych, w tym z kręgu schizofrenii nie stosuje się określenia „wyleczyć”, ponieważ na obecnym etapie wiedzy, można jedynie dążyć do wydłużania czasu remisji choroby, która może być wieloletnia. Jednak ryzyko nawrotu epizodu choroby ciągle istnieje. Bywa, że zaburzenie ma charakter jednego epizodu w ciągu życia, najczęściej jednak ma charakter tendencji do nawracających epizodów, co nie oznacza, że musi dojść do nasilenia objawów typowych dla fazy ostrej. Umiejętność kontrolowania choroby obniża ryzyko nawrotów choroby.

Pomimo znaczącej wiedzy dotyczącej istoty schizofrenii, jej przebiegu, patogenezy, ryzykownych czynników aktywizujących biologiczną predyspozycję do zachorowania, jak i nowych możliwości terapeutycznych w psychiatrii związanych z lekami przeciwpsychotycznymi drugiej generacji, to choroba ta nadal jest najbardziej obarczona złym rokowaniem i wieloma pytaniami, ciągle pozostającymi bez odpowiedzi.

Przewlekły charakter choroby, z jej podstawową cechą – tendencją do nawrotów i utrzymujących się stanów objawów negatywnych, kolejne wielotygodniowe hospitalizacje, a także spustoszenie, jakie choroba czyni w sferze funkcjonowania społecznego, emocjonalnego i intelektualnego – wszystko to powoduje, że często dochodzi do społecznej inwalidyzacji pacjenta. Zachorowanie ciągle w zbyt wielu przypadkach znacząco wpływa na obniżenie poziomu jakości życia.

Kompleksowe leczenie farmakologiczne i oddziaływania psychoterapeutyczne, psychospołeczne, terapia rodzinna, skutecznie wzmacniają efektywność leczenia i satysfakcjonującą, jakość życia pomimo zachorowania.

Schizofrenia paranoidalna – jak pomóc choremu?

Przywiązując szczególną uwagę do leczenia psychoz schizofrenicznych i zaburzeń schizoafektywnych oraz mając na uwadze niedostateczną ofertę rynkową dotyczącą kompleksowego leczenia tej choroby:

Centrum Medyczne Salus Pro Domo w Warszawie proponuje Kompleksowy Program Leczenia Pierwszych Epizodów Schizofrenii.

Program Leczenia Psychoz Schizofrenicznych i Zaburzeń Schizoafektywnych

  • Leczenie farmakologiczne
  • Psychoedukacja dla pacjentów i ich rodzin
  • Sesje rodzinne
  • Trening Funkcji Poznawczych
  • Trening Metapoznawczy, Trening Inteligencji Emocjonalnej
  • Trening Umiejętności Społecznych
  • Grupowa Psychoterapia
  • Indywidualna Psychoterapia
  • Psychoterapia Tańcem i Ruchem
  • Trening Relaksacyjny
  • Zatrudnienie wspomagane

 

  1. Psychoedukacja dla osób z diagnozą schizofrenii i choroby schizoafektywnej i ich rodzin

Podstawową metodą psychoterapeutyczną w leczeniu schizofrenii i zapobieganiu nawrotom jest psychoedukacja w formie edukacyjnej i terapeutycznej. Celem jest wyposażenie pacjenta i jego rodzinę w umiejętności kontrolowania choroby.

  1. Sesje rodzinne dla osób z rozpoznaniem schizofrenii i zaburzeń schizoafektywnych

Celami sesji są między innymi:

  • Dążenie do uczynienia rodziny bardziej kompetentną w radzeniu sobie z chorobą,
  • Zmiana postaw i zachowań na bardziej korzystne dla zdrowienia i utrzymywania remisji,
  • Zmniejszenie poziomu przeżywania poczucia chaosu, bezradności i osamotnienia,
  • Trening komunikacji
  • Optymalizowanie sposobów rozwiązywania problemów w rodzinie i zapobieganie sytuacją stresującym,
  • Obniżenie wysokiego wskaźnika ujawnianych uczuć (wzajemnego uwikłania, wrogości, krytycyzmu).

 

  1. Trening Funkcji Poznawczych

  • Funkcje poznawcze to np. percepcja, spostrzeganie, pamięć, zdolność uczenia się, koncentracja uwagi. Są niezwykle ważne w codziennym funkcjonowaniu, pozwalają nabywać nowe informacje, gromadzić wiedzę i umiejętności, korzystać z doświadczeń, wpływają na nasze osiągniecia intelektualne, nasze emocje i zachowanie.
  • Trening Funkcji Poznawczych jest kierowany przede wszystkim do osób z diagnozą zaburzeń psychicznych, takich jak schizofrenia, depresja. Najnowsze wyniki badań podkreślają, że jedną z podstawowych cech psychoz schizofrenicznych jest obniżenie sprawności funkcji poznawczych, co ma bezpośredni wpływ na obniżenie jakości życia z powodu rezygnacji z celów, planów i ambicji życiowych. Jest to szczególnie niepokojące w przypadku pierwszych zachorowań osób młodych dorosłych przypadających na okres edukacyjny (matura, studia) czy podejmowanie pierwszych prac zarobkowych.
  • Współczesne, kompleksowe leczenie schizofrenii, powinno uwzględniać treningi funkcji poznawczych. Znane powiedzenie trening czyni mistrza ma tu swoje głębokie uzasadnienie. Całościowy program dotyczący poprawy funkcji poznawczych jest dostosowany do indywidualnych potrzeb i poprzedzony diagnozą neuropsychologiczną dotyczącą rodzaju deficytów. Pomaga realizować założone przed zachorowaniem życiowe plany i ambicje, pomimo zachorowania.

 

  1. Trening Metapoznawczy

Wyniki najnowszych badań dotyczące funkcjonowania poznawczego osób z diagnozą choroby schizofrenicznej i schizoafektywnej, zwracają uwagę na występujące specyficzne dla tej grupy pacjentów zniekształcenia poznawcze, które mają bezpośredni wpływ na jakość ich funkcjonowania. Przykładem takich zniekształceń jest:

  • Szybkie wyciąganie wniosków, podejmowanie decyzji na podstawie niewystarczających przesłanek, zbyt małej ilości dowodów,
  • Negowanie dowodów sprzecznych z tezą, zaprzeczanie informacjom, które nie są zgodne z wyrobionym poglądem,
  • Tendencja do łączenia niekorzystnych dla siebie zjawisk z innymi osobami.
  • Inną grupę deficytów poznawczych stanowią deficyty w zakresie rozumienia i rozpoznawania stanów psychicznych, intencji, emocji, zachowań innych i swoich własnych. Zdolność ta jest podstawą do formułowania adekwatnych opinii, sądów, podejmowania decyzji, adekwatnych zachowań, decyduje o funkcjonowaniu społecznym.
  • Jeszcze inne deficyty poznawcze związane są z pojęciem metapamięci, czyli nasilonymi tendencjami w zakresie pamięci fałszywych wspomnień i cechą dychotomicznego myślenia, oraz charakterystyczne zniekształcenia myślenia – depresyjne schematy myślenia.
  • Trening metapoznawczy jest metodą interwencji poznawczo –behawioralną, której celem jest redukcja tych specyficznych zniekształceń poznawczych, utrzymujących się pomimo systematycznego leczenia farmakologicznego i remisji objawów wytwórczych. Istotnym dopełnieniem jest praca z przewlekłymi objawami psychotycznymi, które utrzymują się pomimo systematycznego leczenia farmakologicznego, celem jest obniżenie poziomu emocjonalnego przeżywania i zaangażowania w treści urojeń i halucynacji.

 

  1. Trening Umiejętności Społecznych

Trening umiejętności społecznych jest podstawową metodą psychoterapeutyczną stosowaną wobec osób z rozpoznaniem zaburzeń schizofrenicznych. Swoim zakresem obejmuje wszystkie sfery życia i rozwija umiejętności z zakresu:

  • Umiejętności nawiązywania i podtrzymywania kontaktów społecznych,
  • Sprawnej i skutecznej komunikacji w relacjach interpersonalnych,
  • Rozwiązywania problemów w sytuacjach trudnych,
  • Radzenie sobie ze stresującymi wydarzeniami życiowymi,
  • Wzmacnianie poczucia własnej wartości,
  • Wzmacnianie asertywności,
  • Przeciwstawianie się tendencjom do izolacji, wycofania, rezygnacji i marginalizacji społecznej.

 

  1. Psychoterapia Grupowa

Po ustabilizowaniu objawów psychotycznych poprzez leczenie farmakologiczne wskazane jest podjęcie psychoterapii grupowej, której cele są modyfikowane zależnie od potrzeb uczestników grupy. Są to między innymi:

  • Powiększenie obszaru wglądu w problemy intrapsychiczne.
  • Analiza stylów funkcjonowania i modyfikacja dezadaptacyjnych sposobów funkcjonowania, wypracowanie nowych, bardziej przystosowawczych mechanizmów funkcjonowania, w celu obniżenia ryzyka nawrotu choroby.
  • Problemy związane z lękiem przed marginalizacją społeczną, stygmatyzacją,
  • Przeciwstawianie się tendencjom ku izolacji, rezygnacji, wycofania społecznego.

 

  1. Psychoterapia indywidualna

Psychoterapia indywidualna dostosowana do indywidualnych potrzeb, zależna od stanu psychicznego pacjenta. Prowadzona w oparciu o podejście psychodynamiczne, terapię poznawczo-behawioralną, terapia podtrzymująca, rehabilitacja psychiatryczna.

  1. Zatrudnienie wspomagane

Zatrudnienie wspomagane to innowacyjna i skuteczna metoda skupiająca się na umieszczaniu osób na otwartym rynku pracy. Jej głównym założeniem jest operowanie w realnych warunkach rynku pracy. Polega na indywidualnej współpracy z trenerem, który pomaga przejść swojemu podopiecznemu przez wszystkie etapy szukania zatrudnienia – od identyfikacji preferencji zawodowych, przez odpowiadanie na oferty pracy i aplikowanie, aż po rozmowy rekrutacyjnej, i przez pierwsze miesiące na nowym stanowisku pracy, pomagając podopiecznemu dostosować się do warunków nowego miejsca i mediując między pracownikiem i pracodawcą. Stopień pomocy we współpracy trenera i podopiecznego warunkowany jest indywidualnym zapotrzebowaniem szukającego pracy. Oddziaływanie te są kluczowe dla skutecznej rehabilitacji osób z zaburzeniami psychicznymi, ze względu na niewielki odsetek pacjentów z rozpoznaniem schizofrenii, którzy pracują zawodowo zgodnie ze swoimi ambicjami.

Rating: 5.0/5. From 3 votes.
Please wait...

Dodaj komentarz

avatar
  Subscribe  
Powiadom o