Całościowe zaburzenia rozwojowe u dzieci – autyzm i zespół Aspergera

Lucyna Muraszkiewicz

Całościowe zaburzenia rozwojowe – definicja

Definicja całościowego zaburzenia rozwoju u dzieci zwraca uwagę, że zaburzenia te cechują się wcześnie występującymi zakłóceniami rozwoju komunikacji społecznej, utratą zainteresowania otoczeniem oraz znaczącym zubożeniem i stereotypowością zachowań.

Do grupy całościowych zaburzeń rozwojowych zalicza się między innymi: autyzm dziecięcy, autyzm atypowy, zespół Aspergera, zaburzenia hiperkinetyczne z upośledzeniem umysłowym i ruchami stereotypowymi

Całościowe zaburzenia rozwoju psychicznego (psychologicznego) u dzieci charakteryzują się:

  • Początkiem w niemowlęctwie lub dzieciństwie.
  • Jakościowymi zaburzeniami w zakresie interakcji społecznych, komunikacji, zachowania i zainteresowań.
  • Wzorcami zachowania i zainteresowań, które mają ograniczony i stereotypowy charakter.
  • Uszkodzeniem lub opóźnieniem rozwoju danych funkcji związanych z biologicznym dojrzewaniem ośrodkowego układu nerwowego.
  • Ciągłym przebiegiem, bez okresów remisji i nawrotów, jak w przypadku zaburzeń psychicznych.
  • Etiologia zaburzeń nadal nie jest dostatecznie znana.
  • Czynniki genetyczne odgrywają znaczącą rolę w, wielu, lecz nie wszystkich przypadkach zaburzeń. Czynniki środowiskowe nie mają decydującego znaczenia.

Określenie całościowe zaburzenia rozwojowe jest stosowane w odniesieniu do poważnych zaburzeń psychicznych, które pojawiają się we wczesnym dzieciństwie. Polegają na poważnej dezintegracji funkcjonowania w sferze poznawczej, społecznej, emocjonalnej i behawioralnej, które w sposób zasadniczy komplikują rozwój dziecka. Podstawową cechą tej grupy zaburzeń są jakościowe nieprawidłowości interakcji społecznych i wzorców porozumiewania się, oraz ograniczone i stereotypowe zainteresowania i aktywności. Nieprawidłowości te dotyczą całościowego zachowania dziecka, we wszystkich sytuacjach społecznych, choć mogą się różnić stopniem nasilenia zaburzenia. Zazwyczaj rozwój jest nieprawidłowy od okresu niemowlęctwa i zaburzenia pojawiają się w ciągu pierwszych pięciu lat życia. Zaburzenia rozwojowe są diagnozowane na podstawie zachowania już u dzieci w wieku przedszkolnym.

Wśród całościowych zaburzeń rozwojowych dominującym zaburzeniem jest autyzm.

Autyzm dziecięcy

Autyzm dziecięcy, określany również, jako autyzm wczesnodziecięcy jest całościowym zaburzeniem rozwojowym, które pojawia się przed trzecim rokiem życia. Osiowe objawy zaburzenia dotyczą trzech obszarów: nieprawidłowego funkcjonowania w interakcjach społecznych i umiejętności komunikacyjnych, mowy, oraz ograniczonym, powtarzającym się repertuarze zachowań i zainteresowań. Zaburzenie cechuje widoczna izolacja od świata zewnętrznego i pozostawanie we własnym wewnętrznym świecie, co uzasadnia greckie określenie zaburzenia pochodzące od „autos – sam „.

Badania wskazują, że dzieci te mają poważne deficyty dotyczące rozumienia swoich i cudzych wewnętrznych stanów psychicznych. Cechą zaburzenia jest nieadekwatna ocena bodźców społeczno-emocjonalnych, która przejawia się:

  • Brakiem reakcji na uczucia innych ludzi
  • Brakiem modulacji zachowania w zależności od kontekstu społecznego
  • Słabymi umiejętnościami integracji społecznych, emocjonalnych i komunikacyjnych aspektów zachowania
  • Brakiem społeczno-emocjonalnej wzajemności.

Wycofanie z relacji społecznych jest typowym objawem zaburzonej sfery funkcjonowania społecznego. Nieprawidłowość w interakcjach społecznych przejawia się w:

  • Problemach z kontaktem wzrokowym, ekspresją mimiki twarzy, ciała i gestów, niewykorzystywaniem ich w regulowaniu interakcji społecznych.
  • Niedostatecznym dla wieku rozwoju związków rówieśniczych.
  • Brakiem spontanicznej potrzeby dzielenia się z innymi osobami radością, zainteresowaniami, osiągnięciami.

Zaburzenia komunikacji polegają na:

  • Język i ekspresja niewerbalna są zaburzone, niewykształcone, nieczytelne. Występuje opóźnienie lub brak rozwoju języka mówionego ( bez próby kompensowania gestami lub mimiką).
  • Upośledzeniu umiejętności opartych o wyobraźnię i społeczne naśladowanie.
  • Brak elementów twórczych i fantazji w procesach myślenia.
  • Brak emocjonalnej odpowiedzi na werbalne i niewerbalne próby nawiązania kontaktu.
  • Brak inicjatywy i wytrwałości w podejmowaniu konwersacji.
  • Słaba modulacja zmienności ekspresji języka, dla podkreślenia znaczenia komunikacji werbalnej.
  • Stereotypowe wykorzystywanie słów i wyrażeń

Zaburzenia w sferze zachowania przejawiają się w:

  • Ograniczonych, powtarzających się i stereotypowych wzorcach zachowania, zainteresowań i aktywności.
  • Brak modulacji zachowania adekwatnego do społecznego kontekstu, słaba integracja zachowań społecznych.
  • Tendencja do narzucania rutyny i sztywności w codziennym funkcjonowaniu.
  • Może występować stereotypowa koncentracja zainteresowań np. na datach, rozkładach jazdy etc.
  • Może występować silny opór przed zmianą codziennej rutyny, czy szczegółów w otoczeniu dziecka ( zmiana ustawienia przedmiotów).
  • Mogą występować stereotypie ruchowe, manieryzmy ruchowe np. stukanie palcami, ruchy całego ciała np. kręcenie się wokół własnej osi.

Dzieci autystyczne poza specyficznymi cechami zaburzenia mogą cechować nasilone lęki, fobie, zaburzenia snu, zaburzenia odżywiania, napady złości i agresji, mogą występować samouszkodzenia. Dzieci te mają problem ze spontanicznością, podejmowaniem własnej inicjatywy, organizowaniem sobie wolnego czasu, podejmowaniem decyzji dotyczących złożonych czynności.

Autyzmowi może towarzyszyć iloraz inteligencji zachowany w granicach normy, częściej bywa, że występują znaczne deficyty umysłowe świadczące o obniżonej sprawności intelektualnej. Bywa, że dzieci autystyczne ujawniają różne zdolności umysłowe, np. są niezwykle sprawne w różnego rodzaju obliczeniach, posiadają wybiórcze talenty np. artystyczny, rysowania.

Jak się objawia autyzm we wczesnym dzieciństwie? – wczesne objawy autyzmu

Autyzm można zdiagnozować w wieku przedszkolnym, już u trzyletniego dziecka, na podstawie deficytów społecznych i opóźnień w rozwoju mowy. Dziecko autystyczne w okresie noworodkowym sprawia wrażenie, jak gdyby nie potrzebowało matki, nie zauważało jej. Sprawia wrażenie dziecka mało wymagającego. Okazuje obojętność, gdy jest tulone, rzadko płacze, choć może wykazywać rozdrażnienie. W okresie niemowlęcym sygnałem zaburzenia jest brak kontaktu wzrokowego z matką. Dziecko nie wodzi wzrokiem za matką, nie fiksuje na niej wzroku, pojawia się tzw. efekt „ pustego spojrzenia”. Dziecko sprawia wrażenie broniącego się przed kontaktem fizycznym z matką, nie reaguje na jej głos i gesty. Już we wczesnych miesiącach nie przytula się. W pierwszych miesiącach życia nie wykazuje zainteresowania zabawkami, zabawami, jest „nie czułe” na otoczenie, środowisko społeczne i fizyczne, nie ma z nim komunikacji werbalnej i pozawerbalnej, nie reaguje na stymulację, a gaworzenie, uśmiechanie się nie występuje wcale bądź ze znacznym opóźnieniem.

Dzieci autystyczne nie nawiązują kontaktu wzrokowego, unikają spojrzenia. Ten specyficzny brak kontaktu wzrokowego, mimiki twarzy i ekspresji ciała, jest przejawem zaburzonej interakcji społecznej. Charakterystyczną cechą jest brak interakcji, reagowania na innych, brak inicjowania interakcji z opiekunami i rówieśnikami, co wzbudza wysoki poziom frustracji wśród rodziców i opiekunów.  W wieku przedszkolnym występuje wyraźny niedostateczny rozwój relacji rówieśniczych, polegający na wspólnych zainteresowaniach, czynnościach, interakcji emocjonalnej. Mogą pojawiać się manieryzmy ruchowe, stereotypowe zachowania, oraz zachowania autostymulujące np. bujanie się, kręcenie się w kółko, machanie rękami, oraz zachowania autodestrukcyjne takie jak np. uderzanie głową, gryzienie się. Występuje brak modulacji zachowania adekwatnej do społecznego kontekstu, brak odwzajemniania reagowania społeczno-emocjonalnego, które przejawia się upośledzeniem lub odmiennością reagowania na emocje innych. Brak potrzeby dzielenia się z innymi radością, zainteresowaniami, osiągnięciami.

Dzieci autystyczne często zachowują się w sposób zrytualizowany.  Występują ograniczone, sztywne i stereotypowe zachowania i aktywności. Sprawiają wrażenie pochłoniętych stereotypowymi zainteresowaniami, nadmierną i nieadekwatną koncentracją nad nimi, przywiązaniem do dysfunkcjonalnych czynności i rytuałów, lub np. uporczywe zainteresowanie jakąś częścią przedmiotu.

Mogą pojawiać się charakterystyczne echolalia – powtarzanie wypowiedzianych zwrotów przez innych, wymyślonych słów lub absurdalnych dźwięków. Występuje opóźnienie lub brak rozwoju mowy.

Autyzm w okresie adolescencji dodatkowo może się przejawiać nasilonymi objawami obsesyjno-kompulsywnymi, zachowaniami agresywnymi i autoagresywnymi, nasilonym niepokojem psychoruchowym i bezsennością. Bywa, że objawy te są skutkiem nieprawidłowego postępowania rodziców i opiekunów, czy nagłych zmian w otoczeniu i w skutek wielu nowych bodźców. Z tego powodu niezwykle istotna jest wczesna diagnoza autyzmu, ponieważ brak specjalistycznej opieki, może skutkować nasilonymi wtórnymi objawami.

Osoby autystyczne w każdym wieku nie cechuje wchodzenie w silne związki interpersonalne i nie rozwija się w nich umiejętność normalnego współdziałania społecznego.

Przyczyny autyzmu

Brak jest zdecydowanych wyników badań odpowiadających na pytanie, co powoduje autyzm i dlaczego dzieci autystyczne zachowują się w taki specyficzny dla nich sposób. Naukowcy zajmujący się autyzmem są zgodni, że zaburzenie to ma charakter poznawczy i społeczny, a jego przyczyny są biologiczne, które mają wpływ na rozwój pomiędzy poczęciem a narodzinami. Oznacza to, że dzieci autystyczne przychodzą na świat biologicznie odmienne i cechy osobowościowe rodziców i styl wychowawczy nie mają wpływu na rozwój zaburzenia. Dzieci nie stają się autystyczne, dlatego, że są wychowywane przez pozbawione emocji matki i nieudolnych rodziców, czy z powodu doświadczania stresu w okresie dzieciństwa, tak jak to głosiły teorie minionych dekad XX wieku. Obecnie badacze zajmujący się autyzmem jednogłośnie podzielają pogląd, że czynniki genetyczne odgrywają znaczącą rolę w etiologii autyzmu, choć ciągle nie wiadomo, czy autyzm jest zaburzeniem całkowicie genetycznym, czy być może do autyzmu przyczyniają się również inne czynniki biologiczne np. różnice anatomiczne dotyczące neurologicznych właściwości funkcjonowania mózgu i powodujące jego dysfunkcjonalność. Badania wskazują, że osoby autystyczne wykazują zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego i oznaki anomalii neurologicznych. Stwierdzane zmiany neurochemiczne dotyczą podwyższonego stężenia obwodowej serotoniny, oraz wzrost koncentracji dopaminy w o.u.n. Badania zwracają uwagę, że u osób z zaburzeniami autystycznymi występuje obniżona aktywność lewej półkuli mózgu, która pełni znaczącą rolę w porozumiewaniu się. Współczesne badania koncentrują się również wokół aktywności genów kodujących białka receptorowe i enzymy, upośledzonego metabolizmu purynowego. Badane są również hipotezy związane ze zwiększonym wydzielaniem melatoniny. Zwraca się uwagę na zwiększone stężenie metali ciężkich w organizmie dzieci autystycznych czy zaburzonym procesem mielinizacji w istocie białej mózgu.

Uważa się, że autyzm dziecięcy jest zespołem niejednorodnym zarówno pod względem etiopatogenezy, jak i głębokości zaburzeń funkcji rozwojowej.

Leczenie autyzmu

Leczenie autyzmu nie wiąże się z oczekiwaniem, że zaburzenie to można wyleczyć, polega ono na uzyskaniu maksymalnego poziomu przystosowania życiowego dziecka. Leczenie powinno być zindywidualizowane, zależne od stopnia zaburzenia poszczególnych funkcji i wielokierunkowe, uwzględniające formy pomocowe dla rodziców. Podstawowym sposobem leczenia autyzmu są programy terapeutyczne, które są adresowane zarówno do dzieci autystycznych jak i ich rodziców. Większość psychologicznych programów przeznaczonych dla dzieci autystycznych zakłada stosowanie technik modyfikacji zachowań dziecka, o charakterze behawioralnym. Są to między innymi:

  • Programy poprawy kontaktów z dzieckiem
  • Programy uczące dzieci gotowości do uczenia się, w celu przygotowania dziecka do uczestniczenia w innych programach.
  • Programy mające na celu poprawę komunikacji.
  • Programy zmniejszenia nasilenia zachowań destrukcyjnych i poprawę w zakresie socjalizacji z udziałem rówieśników.
  • Programy modyfikacji zachowania w zakresie stosowania się do poleceń słownych, umiejętności naśladowania i zabawy.
  • Programy mające na celu naukę i rozwój mowy ( z pomocą logopedy), nabywanie umiejętności językowych, np. umiejętność tworzenia zdań.
  • Programy ćwiczenia czynności życiowych.
  • Zapewnienie indywidualnego programu szkolnego.

Leczenie autyzmu powinno obligatoryjnie uwzględniać działania wobec rodziców i opiekunów, do których zazwyczaj należą: psychoterapia rodzinna, oddziaływania psychoedukacyjne i szkolenia.

Podstawową formą pomocową wobec rodziców są treningi obejmujące zasady modyfikacji zachowań w przypadku autyzmu, kształtowanie umiejętności porozumiewania się np. wzmacnianie kontaktu wzrokowego, uczenia słów, poprawa funkcjonowania w domu, obniżenie poziomu przeżywanej złości i agresji.

W leczeniu niezwykle istotna jest psychoterapia rodzinna, której celem powinno być między innymi obniżenie poziomu przeżywanego stresu przez rodziców, poczucia bezradności i beznadziejności. Oddziaływania psychoedukacyjne i wzmacnianie kompetencji rodziny sprzyja obniżeniu poziomu przeżywanych emocji i lepszemu funkcjonowaniu dziecka.

Wyniki badań dotyczące skuteczności behawioralnej modyfikacji zachowań zwracają uwagę, że najbardziej skuteczne są te, które są najbardziej intensywne (około 40 godzin tygodniowo) i równolegle przeszkoleniu są poddawani rodzice, którzy przejmują rolę terapeutów. Jednocześnie zwraca się uwagę na znaczenie wczesnego wprowadzania działań interwencyjnych dla efektywności terapii, już na poziomie wieku przedszkolnego.

Leczenie farmakologiczne dzieci autystycznych

Leczenie farmakologiczne stosuje się głównie w celu zmniejszenia lęku, agresji, stabilizacji wahań nastroju. Najczęściej stosuje neuroleptyki klasyczne i atypowe.

Autyzm atypowy

Różnica w zakresie kryteriów diagnostycznych w porównaniu z autyzmem dziecięcym polega na późniejszym rozwoju zaburzenia, po 3 roku życia, które również polega na zaburzeniu komunikacji werbalnej i emocjonalnej. Autyzm atypowy może przejawiać się mniejszym nasileniem objawów związanych z ograniczeniami w interakcjach społecznych, jak i procesów porozumiewania się i stereotypowości zachowań. Problemy specyficzne dla autyzmu atypowego mogą ujawniać się w okresie szkolnym.

Sposób leczenia autyzmu atypowego jest oparty na tych samych zasadach, co w przypadku autyzmu dziecięcego.

Zespół Aspergera

„autyzm inteligentny”

Zespół Aspergera zazwyczaj ujawnia się po 3 roku życia. Należy do spektrum autyzmu i jest zaburzeniem rozwoju o podłożu neurologicznym, o niejednoznacznej nadal etiologii. Badania dowodzą, że specyficzne obszary struktur mózgowych są dysfunkcjonalne. Pojawia się coraz więcej dowodów, które sugerują, że uszkodzone są płaty czołowe i skroniowe mózgu. Struktury te mogą nie być w pełni rozwinięte z powodu anomalii chromosomowych lub być wynikiem uszkodzenia w okresie płodowym, w czasie porodu lub w pierwszych miesiącach życia. Tak, więc zaburzenie to nie może być skutkiem błędów wychowawczych, złego traktowania dziecka czy cechami jego charakteru. Podobnie, jak w przypadku autyzmu charakteryzuje się upośledzeniem umiejętności społecznych, zaburzeniem kontaktów społecznych, brakiem elastyczności w myśleniu, lecz nie występuje zakłócenie rozwoju mowy, czy funkcji poznawczych. Osoby z zespołem Aspergera wyróżniają się zdecydowanie lepszą adaptacją społeczną. Ze względu na specyficzne funkcjonowanie i zainteresowania są odbierani, jako ekscentryczni „dziwacy”, samotnicy. Poziom rozwoju intelektualnego jest zazwyczaj w normie, i nie występują utrudnienia na poziomie przyswajania wiedzy szkolnej. Mogą występować manieryzmy i stereotypie, izolowane zainteresowania i aktywności, wybiórcze uzdolnienia, które bywa, że są z powodzeniem realizowane. Objawy zespołu Aspergera mogą prowokować problemy emocjonalne, szczególnie w okresie dojrzewania. Osoby z zespołem Aspergera mogą samodzielnie funkcjonować i być aktywne zawodowo.

Objawy zespołu Aspergera mogą mieć różne nasilenie, od prawie nie zauważalnych dla osoby i otoczenia, i wówczas jego cechy mogą być mylnie przypisywane specyficznym cechom osobowości. Objawy zaburzenia mogą być również nasilone w takim stopniu, że stają się powodem uniemożliwiającym sprawne funkcjonowanie społeczne i życie zawodowe.

Najbardziej diagnostycznym objawem zaburzenia i upośledzającym funkcjonowanie są problemy w kontaktach z innymi. Codzienna rozmowa i kontakty towarzyskie mogą być najpoważniejszym problemem, większym niż np. prezentacja wiedzy czy swoich zainteresowań. W normalnych rozmowach mogą sprawiać wrażenie osób, które nie wiedzą, co powiedzieć, jak się zachować, cechuje je dość uboga komunikacja werbalna – „jednotorowa” i niewerbalna. Osoby z zespołem Aspergera nie posiadają np. naturalnej umiejętności przekazywania innym swoich stanów emocjonalnych. Mają trudności w ekspresji emocjonalnej i odczytywaniu stanów emocjonalnych innych, w oparciu o poza werbalne komunikaty, takie jak mowa ciała, mimika, ton głosu czy w rozumieniu podtekstów kierowanych do nich. Innymi słowy brak im umiejętności „ czytania pomiędzy wierszami’. Ta specyficzne „ślepota” staje się powodem trudności w budowaniu i utrzymania głębszych relacji z innymi, np. przyjaźni. I z tego powodu, choć osoby te mają emocje, to często mylnie są odbierane, jako ich pozbawieni, są oceniani przez otoczenie, a niekiedy nawet diagnozowani, jako psychopaci, pozbawieni uczuć wyższych. Często o wiele lepiej radzą sobie z pisemną komunikacją, telefoniczną czy internetową.

W zespole Aspergera podobnie, jak w autyzmie mogą występować odchylenia w sferze sensorycznej, np. niezwykła wrażliwość na dźwięki, bodźce dotykowe, nadwrażliwość na smak, światło, kolory czy zapachy. Wówczas nawet zwykłe bodźce są odbierane, jako niezwykle intensywne, co powoduje lęk i reakcje paniki. Jako skrajnie intensywne są odbierane trzy rodzaje bodźców dźwiękowych: nieoczekiwane np. szczekanie psa, dzwonek telefonu, dźwięki o wysokiej częstotliwości, np. odgłosy elektrycznych urządzeń kuchennych, uruchamianie silników oraz dezorganizujące np. hałaśliwe publiczne miejsca. Dźwięki te są opisywane przez osoby z zespołem Aspergera, jako słyszalne w uszach i całym ciele. Przykładem tej specyficznej nadwrażliwości słuchowej są sytuacje, w których nawet po dźwięku silnika osoby te, są w stanie rozpoznać numer nadjeżdżającego autobusu, który jest jeszcze niewidoczny. Bywa, że mówienie jest odbierane, jako nieznośne natężenie dźwięków. Treningi słuchowe, treningi integracji słuchowej i minimalizowanie przez otoczenie natężenia dźwięków są pomocnym sposobem radzenia sobie z tą nadwrażliwością, redukują poziom lęku i pomagają w koncentracji na zadaniach, udziale w życiu publicznym.

Istnieje również nadwrażliwość na siłę dotyku lub dotykanie określonych części ciała. Trudno zrozumieć, że samo przytulenie, czy gest powitania staje się przytłaczające. Tylko z powodu fizjologicznej reakcji na dotyk może dochodzić do unikania kontaktów towarzyskich z innymi, a nie z powodu samego w sobie unikania bliskości. Poszczególne części ciała może cechować nadwrażliwość na dotyk np. skóra głowy, wówczas mycie, czesanie i wizyta u fryzjera staje się ogromnym problemem. Specyficzne ubrania, zmiany ubrania również mogą prowadzić do przykrej stymulacji skóry. Treningi integracji sensorycznej pozwalają redukować nadwrażliwość dotykową. Tak zwane „urządzenia ściskające” działają łagodząco i relaksująco, oraz stopniowo prowadzą do desentyzacji (odrażliwienia).

W zaburzeniu istnieje również nadwrażliwość na konsystencję jedzenia, pewne rodzaje potraw, preferowane są łagodne smaki i nieskomplikowane potrawy, niepomieszane i jednosmakowe.

Bywa, że osoby z zespołem Aspergera są wrażliwe na określone natężenie światła, cechuje je silna percepcja kolorów, bądź zniekształcona percepcja wzrokowa np. małe pomieszczenia wydają się jeszcze mniejsze.

Specyficzne zapachy mogą być zbyt ostre.

Specyficzny brak reakcji lub obniżony próg reakcji na ból może być zagrażający, ponieważ utrudnia obserwację i wykrycie, że dziecko boryka się z chronicznym bólem świadczącym o chorobie np. ból ucha, zęba, co może prowadzić do niebezpiecznych stanów zaawansowania choroby.

Synestezja jest zjawiskiem, które nie jest wyłączną cechą zespołu Aspergera, ale jest również jego objawem. Przykładem jest widzenie kolorów po usłyszeniu określonych dźwięków. Wrażenie, ze dźwięki pojawiają się, jako kolory, kształty, zapach lub smak.

Ponieważ cechą zespołu Aspergera jest trudność w zrozumieniu myśli i emocji innych, to istnieje niebezpieczeństwo, że reakcje innych będą mylnie odczytywane i przypisywane im będą błędne, złe intencje, co staje się powodem podejrzliwości i nieufności wobec innych, paranoicznych nastawień. Ale objaw ten jest związany z problemem percepcji innych a nie urojeniowym zniekształceniem rzeczywistości.  Zespół Aspergera bywa powodem opóźnienia dojrzewania emocjonalnego, stąd nastolatki i młodzi dorośli mogą sprawiać wrażenie osób infantylnych. Niedojrzałe spostrzeganie rzeczywistości, fantazjowanie i elementy magicznego myślenia mogą mylnie być interpretowane i diagnozowane, jako przeżywanie urojeń.

Z tych powodów istnieje prawdopodobieństwo, że diagnoza zespołu Aspergera może nastręczać wiele problemów diagnostycznych i być mylnie interpretowana, jako zaburzenie z kręgu spektrum schizofrenicznego, które jest oporne na leczenie farmakologiczne. Bywa też, że dziecko jest początkowo diagnozowane, jako autyzm z wysokim poziomem funkcjonowania, a następnie, jako zespół Aspergera.

Choć uważa się, że zespół Aspergera nie ma wpływu na poziom inteligencji, to jednak specyficzne upośledzenie funkcji społecznych i emocjonalnych powoduje, że osoba taka może sprawiać wrażenie, w zależności od sytuacji wymagającej tych umiejętności, mniej lub bardziej inteligentnej, bądź niedojrzałej czy ekscentrycznej. Dosyć często osoby z zespołem Aspergera posiadają ponad przeciętne wąskie zdolności np. obsługa komputera, nauki ścisłe i uzdolnienia matematyczne, znajomość wiedzy z określonej dziedziny, niekończące analizy rozkładu jazd transportu komunikacji, ruchu planet itp. Występują skłonności do kolekcjonowania wiadomości na dany temat, rzeczy. Specyficzne dla zaburzenia, bardzo wąskie zainteresowania mogą przybierać nawet formę obsesji. Nawet dzieci z tym zaburzeniem mogą mieć zdolność niezwykłego zapamiętywania encyklopedycznych wiadomości i sprawiają wrażenie „małych profesorów”.

Psychologiczne problemy, które wynikają z upośledzenia funkcji społecznych i związane z tym trudności emocjonalne w relacjach z innymi mogą prowadzić do zaburzeń depresyjnych, lękowych czy zachowań agresywnych i autodestrukcyjnych.

Leczenie zespołu Aspergera

Leczenie zespołu Aspergera u dzieci polega na oddziaływaniach terapeutycznych o charakterze korekcyjnym, treningach umiejętności społecznych i poprawy komunikacji, treningu wyrażania emocji. Leczenie farmakologiczne zazwyczaj jest związane z redukcją objawów lękowych, depresyjnych i obsesyjno-kompulsywnych.

Zaburzenia hiperkinetyczne z towarzyszącym upośledzeniem umysłowym i ruchami stereotypowymi

Zaburzenie ma podłoże organiczne, związane z uszkodzeniem O.U.N. Charakteryzują go objawy nadruchliwości u dzieci upośledzonych umysłowo. Zaburzenie przejawia się takimi objawami jak:

  • Obniżony poziom sprawności intelektualnej
  • Stały niepokój ruchowy np. w postaci biegania, podskakiwania i innych ruchów ciała
  • Ruchliwość nasila się w sytuacjach wymagających względnego spokoju
  • Charakterystyczna jest szybka zmiana czynności
  • Sztywne manieryzmy ruchowe np. machanie rękami
  • Powtarzanie niefunkcjonalnych czynności
  • Mogą występować objawy agresji i autoagresji

Nie występuje upośledzenie funkcji odpowiadających za interakcje społeczne, charakterystyczne dla autyzmu.

No votes yet.
Please wait...

Dodaj komentarz

avatar
  Subscribe  
Powiadom o