Depresja lękowa – co to jest i jak ją leczyć?

Lucyna Muraszkiewicz
Depresja lękowa

Co to jest depresja lękowa? Zespół depresyjno-lękowy.

Jednoznaczne rozgraniczenie stanów depresyjnych i lękowych nie jest proste, ponieważ depresja i lęk bardzo często współwystępują ze sobą. W Klasyfikacji Zaburzeń Psychicznych depresja należy do zaburzeń afektywnych, a zaburzenia lękowe należą do zaburzeń nerwicowych, związanych ze stresem i występujących również pod postacią somatyczną. W większości przypadków zaburzeniom afektywnym towarzyszy lęk, a objawy depresyjne wchodzą w skład zaburzeń lękowych uogólnionych. Mieszane stany depresyjno-lękowe (zespół depresyjno-lękowy) występują niezwykle często w populacji. Uważa się, że ponad trzy czwarte pacjentów z zaburzeniami lękowymi doświadcza również objawów depresyjnych. Lęk i obniżony nastrój u tej samej osoby mogą być w równym stopniu nasilone. Objawy depresyjne pojawiają się w stanach lęku panicznego, trwającego zespołu lękowego. Nasilony lęk pojawiający się często w depresjach nawracających, ma charakter lęku wolno płynącego, może prowadzić do niepokoju i pobudzenia psychoruchowego. W depresjach nawracających lęk jest częstym objawem. Istnieje również zależność pomiędzy występowaniem nasilonego lęku i urojeń depresyjnych. Napady lęku panicznego mogą wtórnie uruchomić objawy depresji. Oba stany mogą być od siebie niezależne, jednak mogą się również nawzajem indukować. Obecnie jest zauważalna tendencja do traktowania lęku, jako jednego z symptomów zaburzeń afektywnych. Nie mniej specjalista musi dokonać różnicowania pomiędzy stanami lękowymi, neurotycznymi a depresyjnymi i depresją lękową, ponieważ diagnoza determinuje sposób leczenia psychofarmakologicznego. O ile środki uspakajające, stosowane doraźnie mają wpływ na obniżenie poziomu przeżywanego lęku, to nie mają żadnego wpływu na objawy depresyjne.

Szczególną postacią depresji, w której przewlekle utrzymujące się objawy lękowe pojawiają się na pierwszym planie, jest depresja maskowana. Zaburzenia lękowe mogą być „maską” depresji. Depresja maskowana może przysparzać trudności diagnostycznych, bowiem w swoim obrazie przypomina zaburzenia nerwicowe. Mieszane stany depresyjno-lękowe przeżywają pacjenci z dolegliwościami kardiologicznym, dermatologicznymi, gastrologicznymi.

Przyczyny depresji lękowej

Współwystępowanie depresji i lęku może być przypadkowe, a powiązania pomiędzy lękiem i depresją nadal nie jest dostatecznie zrozumiałe. Jednak badania genetyczne i obserwacje kliniczne zwracają uwagę na wzajemną zależność pomiędzy zaburzeniami lękowymi i depresyjnymi. Istnieją hipotezy o wspólnej podatności biologicznej obu tych zaburzeń, wspólnym mechanizmie biochemicznym warunkującym występowanie tych zaburzeń. Predyspozycje osobowościowe, czynniki psychologiczno-społeczne okresu dzieciństwa i kształtujące osobowość mają wpływ na wystąpienie objawów depresyjno-lękowych. Lęk w zespole depresyjnym występuje częściej u osób, których cechuje lękliwość, jako cecha osobowości i, które mają skłonności reagowania lękiem w sytuacjach stresogennych.

Objawy depresji lękowej

W obrazie klinicznym dominują pierwotne objawy depresyjne, jednak na pierwszy plan wysuwają się objawy lękowe, w formie wegetatywno-somatycznej i behawioralnej. W endogennym zespole depresyjnym, lęk utrzymuje się przewlekle i przejawia się uczuciem napięcia, niepokoju, poczuciem niemożności odprężenia się i odpoczynku, również sen nie daje psychicznego komfortu relaksacji.

Lęk i obniżenie nastroju mogą manifestować się poprzez objawy somatyczne, zaburzenia układu pokarmowego, krążeniowego, neurologicznego, co jest częstym powodem poszukiwania pomocy u lekarzy różnych specjalności. Lęk może się objawiać:

  • Nasilony niepokój psychoruchowy. Niepokój manipulacyjny, niemożność przebywania w jednym miejscu.
  • Nasilony lęk może prowadzić do całkowitego zahamowania ruchowego – osłupienie depresyjne.
  • Nasilony lęk, szczególnie związany z przeżywanymi objawami psychotycznymi (urojenia depresyjne) może prowadzić do „odhamowania” i gwałtownych zachowań np. autoagresywnych ( samouszkodzenia, skok przez okno).
  • Poczucie zagrożenia.
  • Stany paniki z dezorganizacją myślenia.
  • Zaburzenia procesów poznawczych, koncentracji, pamięci, trudności w uczeniu się.
  • Nadwrażliwość na dźwięki, hałasy, światło, ból.
  • Zaburzenia snu, niekiedy całkowita bezsenność.
  • Objawy somatyczne: przyśpieszona czynność serca, podwyższone ciśnienie krwi, uczucie trudności w przełykaniu, spłycenia oddechu i duszenia się, zaciskania w przełyku i klatce piersiowej, bóle i zawroty głowy, biegunka, doznania swędzenia skóry.
  • Myśli samobójcze, wysokie ryzyko samobójstwa. Wysoki poziom lęku, który przejawia się niepokojem psychoruchowym i nasilonymi zaburzeniami snu, wyraźnie nasila tendencje samobójcze.

Jak leczyć depresję lękową?

Występowanie wyraźnych objawów depresji i lęku wymaga specyficznego leczenia. Próby leczenia zaburzeń lękowych, o charakterze depresyjnym lekami przeciwdepresyjnymi, skutecznymi w leczeniu zaburzeń nastroju (depresji), nie przynoszą pożądanej poprawy, a czasami nawet nasilają się lęk. Współczesne metody leczenia zaburzeń afektywnych z nasilonymi objawami lęku, niepokoju i urojeniami depresyjnymi, wskazują na efektywność leczenia lekami przeciwpsychotycznymi (neuroleptyki, wykazujące wpływ przeciwpsychotyczny). Stosuje się również leki przeciwpsychotyczne w połączeniu z lekami przeciwdepresyjnymi.

Współczesne standardy leczenia zaburzeń depresyjno-lękowych, jednoznacznie wskazują na to, że leczenie depresji jest efektywniejsze, jeśli jest kompleksowe, gdy leczenie farmakologiczne jest komplementarne z oddziaływaniami psychoterapeutycznymi, a nie konkurencyjne wobec nich. Łączne leczenie farmakologiczne i oddziaływania psychoterapeutyczne są bardziej skutecznym leczeniem depresji niż metody te stosowane oddzielnie.

Do najbardziej zalecanych psychoterapii należy psychoterapia psychodynamiczna i poznawczo-behawioralna. Psychoterapia psychodynamiczna jest leczeniem zaburzeń depresyjno-lękowych w oparciu o korzystne zmiany osobowości. Celem terapii poznawczo-behawioralnej jest zmiana błędnych schematów myślowych, dysfunkcjonalnych stylów funkcjonowania, które w efekcie prowadzą do zaburzeń psychicznych. Jest skoncentrowana na bieżących problemach pacjenta.

No votes yet.
Please wait...

Dodaj komentarz

avatar
  Subscribe  
Powiadom o