Diagnoza i leczenie ryzykownych stanów psychicznych

W przypadku wielu chorób somatycznych np. cukrzycy, zespołu metabolicznego, istnieje możliwość typowania osób należących do grup ryzyka danego schorzenia,  pozwala to na podjęcie działań profilaktycznych  zapobiegających rozwinięciu się choroby.

Diagnoza ryzykownych stanów psychicznych jest specyficzną profilaktyką zdrowia psychicznego, której celem jest zapobieganie wystąpieniu zaburzenia u osób z dużym ryzykiem jego rozwoju. Pozwala ocenić, czy aktualny stan psychiczny wiąże się z potencjalnym ryzykiem rozwoju jakiejś formy zaburzeń psychicznych.

Ryzykowne stany psychiczne mogą się wiązać z ryzykiem rozwoju:

  • różnych form zaburzeń psychotycznych np. schizofrenia, zaburzenia schizoafektywne,
  • choroby afektywnej, stanów maniakalnych, depresyjnych,
  • zaburzeń osobowości, zwłaszcza borderline,
  • zaburzeń lękowych

Stwierdzenie w procesie diagnostycznym występowania czynników ryzyka w oparciu o kryteria diagnostyczne wskazują na stopień prawdopodobieństwa wystąpienia w przyszłości określonych zaburzeń psychicznych. Zdiagnozowanie wielu czynników ryzyka powinno mieć implikacje praktyczne, np. skutkować wzmożoną czujnością, częstym monitorowaniem stanu psychicznego przez specjalistów (lekarz psychiatra, psychoterapeuta), oraz odpowiednio wczesnym wprowadzeniem interwencji farmakologicznej, zapobiegającej narastaniu objawów. Wczesna interwencja może zapobiec rozwinięciu się pełnoobjawowej postaci zaburzenia.

Monitorowanie osób z ryzykiem np. rozwoju psychozy schizofrenicznej, umożliwia również bardzo wczesne rozpoznanie pełnoobjawowego epizodu i włączenie leczenia farmakologicznego, co jak pokazują badania zdecydowanie korzystniej wpływa na przebieg choroby, proces leczenia i rokowania w przyszłości. Osoby z subkliniczną lub tzw. małą depresją należą do grupy ryzyka dużej depresji, dlatego odpowiednio wcześnie powinny być monitorowane, edukowane i leczone.