Atak paniki należy do zaburzeń lękowych i najczęściej występuje jako objaw zaburzeń nerwicowych. Należy jednak pamiętać, że lęk w tym atak paniki, może również występować w przebiegu innych chorób psychicznych i somatycznych. Z tego powodu objawy lęku panicznego wymagają profesjonalnej diagnozy lekarza psychiatry lub psychologa klinicznego. Istotne jest różnicowanie napadów lęku panicznego i lęku uogólnionego, od lęku przeżywanego np. w przebiegu depresji i osobowości lękliwej, czyli gotowości do reagowania lękiem w wielu trudnych sytuacjach życiowych. Częściej ataki paniki występują u kobiet niż mężczyzn i najczęściej w przedziale wiekowym od 15 – 24 r życia, 45- 54 r życia.
Lęk paniczny, atak lękowy – jak wygląda?
Napady paniki występują bez uchwytnej przyczyny. Lęk paniczny często łączony jest z pierwszą okolicznością, w której wystąpił . Z tego powodu szybko pojawiają się objawy unikania tych sytuacji. Jednak występowanie lęku panicznego nie jest ograniczone wyłącznie do jednej szczególnej sytuacji. Zazwyczaj atak lękowy nasila się w samotności. Ta narastająca spirala lęku często ma wymiar strachu przed poważną chorobą i przed nagłą śmiercią. Pomiędzy kolejnymi atakami lęku panicznego pojawia się względny spokój i równowaga emocjonalna, następuje uwolnienie się od objawów lęku, choć pojawia się tzw. „ lęk oczekiwania”, lęk przed wystąpieniem napadu lękowego.
Napad paniki
Napady lęku panicznego mogą występować:
- w zaburzeniach lękowych uogólnionych,
- w zaburzeniach lękowych w postaci fobii np. agorafobii,
- w zaburzeniach somatyzacyjnych,
- w przebiegu depresji,
- w zaburzeniach afektywnych,
- w zaburzeniach psychotycznych np. schizofrenicznych,
- w zaburzeniach na podłożu organicznym.
Atak paniki – objawy
W zaburzeniach lękowych atak paniki zazwyczaj ma postać nasilonego przeżywania uczucia strachu i poczucia zagrożenia bez wyraźnej przyczyny. Występuje w sytuacjach, które obiektywnie, racjonalnie nie stanowią zagrożenia. Może trwać kilka minut, i zazwyczaj ma charakter nawracający.
Atak lęku – do rozpoznania zaburzenia lękowego z napadami lęku panicznego konieczne jest:
- wystąpienie kilku napadów w przeciągu kilku tygodni,
- nawracające napady ciężkiego lęku – paniki , które nie są ograniczone do jednej szczególnej sytuacji,
- wystąpienie napadu lęku jest nieprzewidywalne.
Objawy lęku panicznego
Objawy lęku panicznego różnią się rodzajem występowania i nasileniem. Powszechną i istotną cechą zaburzeń lękowych z napadami lęku panicznego – lęku panicznego są:
- przekonanie, że stan jest zagrażający życiu,
- wszechogarniające uczucie napięcia, niepokoju i zagrożenia,
- napad bicia serca,
- bóle w klatce piersiowej,
- uczucie duszności,
- zawroty i bóle głowy,
- hiperwentylacja,
- nasilony strach przed umieraniem, śmiercią,
- strach przed utratą kontroli nad sobą.
Objawy ataku paniki
Nie rozpoznaje się lęku panicznego,
- gdy napad paniki pojawia się w zaburzeniach fobicznych,
- w okolicznościach, gdy istnieje obiektywnie zagrożenie.
Atak paniki – co robić, jak sobie radzić?
Rozpoznanie lęku panicznego powinno odbyć się z wykluczeniem chorób somatycznych, które mogą skutkować przeżywaniem nasilonych napadów lękowych. Należą do nich między innymi:
- nadczynność tarczycy,
- napadowa hipoglikemia,
- guz nadnerczy,
- wypadanie płatka zastawki i choroby kardiologiczne, choroba niedokrwienna serca,
- choroby płucne,
- tężyczka.
Z tego powodu ataki lęku panicznego wymagają diagnozy specjalisty i dodatkowych badań somatycznych. Objawy lęku napadowego wymagają bezzwłocznej diagnozy i włączenia odpowiedniej formy pomocowej, przede wszystkim psychoterapii. Być może konieczne będzie włączenie leczenia farmakologicznego. Zwłoka w dotarciu do profesjonalnej pomocy może skutkować nasileniem się objawów i ich utrwaleniem.
Atak paniki – przyczyny
Etiologia zaburzeń lękowych zwraca uwagę na znaczenie czynników stresowych, trudnych sytuacji życiowych w konfrontacji z czynnikami osobowościowymi, ukształtowanymi cechami osobowości. Występowanie zaburzeń lękowych – ataków paniki jest uwarunkowane dysfunkcjonalnymi schematami poznawczymi i dysfunkcjonalnymi strategiami radzenia sobie, którymi posługujemy się w życiu. Z tego powodu podstawowa formą leczenia jest psychoterapia.
Atak paniki – leczenie
Leczenie ataków paniki jest ściśle związane z diagnozą . Inaczej wygląda leczenie lęku panicznego, gdy występuje on w przebiegu zaburzeń depresyjnych czy psychotycznych a inaczej, gdy ma charakter nerwicowy. We wszystkich zaburzeniach z grupy nerwicowych podstawową i właściwą formą leczenia jest psychoterapia. Przy dużym nasileniu objawów znacznie ograniczających funkcjonowanie pacjenta równolegle stosuje się leczenie farmakologiczne.
Dedykowanym nurtem psychoterapii do leczenia ataków paniki jest:
- psychoterapia poznawczo-behawioralna,
- psychoterapia psychodynamiczna,
- techniki relaksacyjne,
- psychoterapia rodzinna.
Celem psychoterapii jest:
- rozpoznanie przyczyn występowania objawów lęku napadowego,
- nauczenie, w jaki sposób radzić sobie w epizodzie napadu lęku, jak przerwać napad, jak zapobiegać nawrotom objawów,
- wzmocnienie umiejętności społecznych w radzeniu sobie ze stresem,
- wypracowanie skutecznych strategii radzenia sobie w trudnych sytuacjach życiowych.
Leki na atak paniki
Lekarz psychiatra decyduje o leczeniu farmakologicznym ataków paniki, zależnie od diagnozy przyczyn występowania objawów, i ich nasilenia. Leczenie farmakologiczne objawów lęku panicznego jest leczeniem wspomagającym. Podstawową forma leczenia jest psychoterapia. Stosowane leczenie farmakologiczne to głównie leki to przeciwdepresyjne. W wyjątkowych przypadkach są przepisywane benzodiazepiny, które powinny być stosowane jedynie doraźnie.
Atak paniki – jak pomóc?
Zaburzenia lękowe uogólnione i napadowe wymagają natychmiastowej pomocy profesjonalisty, by zapobiec ich utrwaleniu się.
Centrum Medyczne Salus Pro Domo oferuje diagnozę psychologa klinicznego i kompleksowe leczenie psychofarmakologiczne zaburzeń lękowych.
